Polska Hekatomba

Hekatomba na osi czasu

Data zbrodni:

  • grudzień 1942 r.,
  • 8 listopada 1943 r.,
  • 8 lub 10 lutego 1945 r.

 

Miejsce zbrodni:

  • Lasy w okolicy Dziemian, posterunek policji w Dziemianach

 

Ofiary:

  • Karol Senger, Roman Lehman, Leon Datta

 

Sprawcy:

  • Komendant dziemiańskiego posterunku Kinn, kolejny komendant od 1940 r. Franz Kossler vel Franciszek Koslowski vel Kozłowski, któremu podlegali następujący żandarmi: Krome, Bicher, Otto Dömroze vel Dąbrowski, Ewald Dobrick vel Dobry, Paweł Schwarz, Próchno i Schreder.

 

Okoliczności zbrodni:

Karol Senger ukrywał się w domu rolnika Jana Żywickiego w miejscowości Jamno. W grudniu 1942 r. przyjechał do Trzebunia, a 28 grudnia 1942 r. około godziny 20.00 -21.00 został aresztowany w domu Wałdachów, gdzie się ukrywał. W aresztowaniu uczestniczyli żandarmi Franz Kossler vel Franciszek Koslowski vel Kozłowski, Ewald Dobrick i Otto Dömroze Do domu Wałdachów udał się jeszcze miejscowy listonosz Władysław Ruciński, który wcześniej poszedł na posterunek żandarmerii w celu złożenia donosu o pojawieniu się we wsi Sengera. Ruciński szykując swoją zasadzkę ostrzegł wspaniałomyślnie Sengera przed szykowaną obławą. Kiedy obaj wyszli z domu schwytał go i zaczął wzywać na pomoc żandarmów. Senger zdołał się wyrwać i pobiec do gospodarstwa Lasów, z którego miał zamiar wydostać się drugim wejściem prowadzącym na podwórze, gdzie został schwytany przez żandarma Otto Dömroze. Podczas próby ucieczki jeden z żandarmów oddał kilka strzałów w kierunku uciekającego. Po ujęciu Sengera żandarmi związali mu ręce i prowadząc go na sznurze pomaszerowali w kierunku Dziemian. Po drodze brutalnie pobili go drewnianymi pałkami, Tuż przed Dziemianami w pobliskim lesie zastrzelili go oddając dwa strzały z broni. Zbrodni dokonano na terenie lasku należącego do gospodarza Sylwestra Szopińskiego.

Również ujęty został Roman Lehman, który uciekł z robót przymusowych świadczonych na rzecz III Rzeszy. W czasie wojny pracował pod Skarszewami w miejscowości Szeinek, u niemieckiego rolnika i młynarza Otto Fuksa. Został aresztowany 8 listopada 1943 r. około godziny 17.00 do wsi Piechowice, gdzie przybyło 2 żandarmów z posterunku w Dziemianach Ewald Dobrick i Otto Dömroze. Wyprowadzili z domu Lehmana i jego siostrę Kazimierę i zaprowadzili ich na posterunek. Komendant miejscowego posterunku Franz Kossler nakazał siostrze zatrzymanego Kazimierze Kolińskiej przynieść książeczkę wojskową brata. Idąc w kierunku Piechowic usłyszała dwa wystrzały dobiegające z budynku posterunku. Kiedy przyniosła żądany dokument usłyszała z ust Kosslera, że jest już niepotrzebny bowiem „polski pies już nie żyje”.

Z kolei Leon Datta na początku 1945 roku ukrywał się w gospodarstwie swoich rodziców w Piechowicach, gdyż obawiał się wcielenia go do armii niemieckiej. W dniu 8 lub 10 lutego 1945 r. został przypadkowo ujęty w swojej kryjówce mieszczącej się w stodole przez żołnierzy niemieckich. Żołnierze odprowadzili go do miejscowego posterunku żandarmerii. Tego samego dnia w godzinach popołudniowych Dobrick wyprowadził Datta z posterunku i zaprowadził go do zagajnika położonego od strony Dziemian. W zagajniki Dobrick zabił go strzałem w tył głowy, a jego ciało zostało prowizorycznie zamaskowane warstwą ziemi.

 

Warte odnotowania:

Po dwóch dniach żandarmi zezwolili rodzinie zabrać zwłoki Lehmanna i pochować na miejscowym cmentarzu.

Śledztwo w sprawie zamordowania mieszkańców Dziemian prowadzone było przez stronę niemiecką na terenie kraju związkowego Szlezwik Holsztyn. Prokuratura w Itzehoe prowadziła sprawę zamordowania trzech obywateli polskich Karola Sengera, Romana Lehmanna i Leona Datę. Prowadzone śledztwo zakończyło się postanowieniem z 27 kwietnia 1978 r. o umorzeniu śledztwa.

 

 

Bibliografia:

Archiwum Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku,

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie

Bundesarchiv Ludwigsburg

M. Tomkiewicz, Wybrane aspekty historii Dziemian (Sophienwalde) w latach II wojny światowej, Gdynia 2014

 

 

Autor: Monika Tomkiewicz

Wstecz
Facebook
Facebook